همشنینی پهلوی و فساد
مقالات:
- سر آنتونی پارسونز (سفیر اسبق بریتانیا در ایران): وی معتقد بود که امیرعباس هویدا و شاه آگاهانه چشمان خود را بر فساد گسترده دیگران در ارکان حکومت میبستند [۷۵۵].
- سر دنیس رایت (سفیر اسبق بریتانیا در ایران): او در گزارشهای خود در سال ۱۹۷۷ تاکید کرد که فساد بهویژه در فعالیتهای خانواده سلطنتی بهشدت گسترش یافته و به یکی از عوامل اصلی نارضایتی عمومی تبدیل شده بود [۷۸۳، ۷۹۸].
- ریچارد هلمز (سفیر اسبق آمریکا در ایران و رئیس پیشین سیا): وی اظهار داشت که بارها درباره موضوعات ناخوشایندی همچون فساد و حقوق بشر با شاه گفتگو کرده، اما این تذکرات تا حدی پذیرفته میشد و پس از آن دیگر تأثیری بر رفتار شاه نداشت [۲۳۲].
- عبدالمجید مجیدی (وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه): او در گفتگوهایش با شاه به معضل فساد اشاره کرده و معتقد بود که شاه از گزارشهای مربوط به فساد و ناتوانی در دستگاههای دولتی ابراز نارضایتی و ناخشنودی میکرد [۲۸۸، ۳۳۵].
- ارتشبد حسن علویکیا (قائممقام اسبق ساواک): وی به وجود فساد در لایههای اداری و امنیتی اشاره داشته و تأیید میکند که گزارشهای مربوط به فساد مقامات عالیرتبه در ساختار امنیتی و سیاسی کشور مورد بحث و بررسی قرار میگرفت [۱۳۰، ۱۳۱].
- اشرف پهلوی (خواهر دوقلوی شاه): وی در سرفصلهای خاطرات خود به موضوع فساد در میان اطرافیان دربار، از جمله موضوع «ایادی و فساد» اشاره کرده که نشاندهنده چالشهای ناشی از این مسئله در حلقههای نزدیک به قدرت است [۶۲۸].
- محمد یگانه (وزیر پیشین اقتصاد و دارایی و رئیس بانک مرکزی): او به عنوان یکی از مدیران ارشد اقتصادی، به تأثیرات مخرب فساد بر ساختار مالی کشور و ارتباط آن با عدم کارایی برخی برنامههای توسعهای در اواخر دوره پهلوی پرداخته است [۴، ۱۳۴].
- دکتر علی امینی (نخستوزیر): او معتقد بود اطرافیان شاه با مداخله در امور و ارائه گزارشهای نادرست، عامل اصلی گسترش فساد بودند [۸۱۴، ۸۱۵]. وی همچنین به عدم سلامت نظام اداری و بوروکراتیک اشاره کرده است [۸۱۵].
- دکتر علینقی عالیخانی (وزیر اقتصاد): او به رواج گسترده ارتشا و فساد در بخشهای خصوصی و تلاش برخی مقامات برای پرداخت رشوه به وزرا اشاره دارد [۶۲۲، ۶۲۳]. او بر این باور بود که نبود متولی واحد در مدیریت منابع، بستری برای سوءاستفاده فراهم میکرد [۸۰۶].
